Źródło: G. Pioli, Icona di Monte Sole. Nella luce della Risurrezione, "Vivere Sacro Cuore" 5 (2026), s. 17.

Pozwolenie na przedruk i tłumaczenie z dnia 4 września 2026 r. 

Tłumaczenie: ks. Leszek Poleszak SCJ 

Ikona z Monte Sole. W świetle Zmartwychwstania

Ikona, namalowana przez ikonografów Giancarlo Pellegriniego i siostrę Lucię Orrico, znajduje się na terenie historycznego parku Monte Sole, poświęconego pamięci ofiar nazistowsko-faszystowskich masakr z września i października 1944 roku, w kaplicy Santa Maria Annunziata w Casaglia di Monte Sole.

Ikona ta, wykonana zgodnie z klasycznymi kanonami, przedstawia Zstąpienie Jezusa do piekieł. Ikona anastasis (czyli zmartwychwstania Chrystusa) jest na Wschodzie jednym z charakterystycznych symboli Wielkanocy. Tradycja przedstawia Wielkanoc zmartwychwstania przede wszystkim poprzez motyw zstąpienia Chrystusa do piekła: jest to sedno przesłania wielkanocnego – Chrystus nie ogranicza się do zmartwychwstania, ale zstępuje do królestwa ciemności i otchłani śmierci, aby uwolnić całą ludzkość od śmierci.

W centralnej scenie zwycięski Chrystus w białych szatach depcze bramy piekła i chwyta za nadgarstki Adama i Ewę, podnosząc ich i uwalniając od grzechu i śmierci. Ratując Adama i Ewę, wyciąga całą ludzkość z królestwa śmierci i prowadzi ją do swojego królestwa życia. Jest to zwycięstwo Jezusa nad śmiercią, znak, że życie odradza się tam, gdzie wszystko wydaje się stracone: cała historia zbawienia osiągnięta dzięki triumfowi Chrystusa. U stóp Chrystusa leżą bramy piekielne, wyrwane z zawiasów i przewrócone w kształt krzyża: krzyż, symbol śmierci, staje się teraz symbolem zwycięstwa. Wokół widać gwoździe, zawiasy, łańcuchy, kawałki żelaza: Chrystus naprawdę zburzył piekło, zburzył jego bramy, a pod zniszczonymi bramami widać mroczną otchłań, w której leży zły, teraz już bezsilny. Cała ludzkość, reprezentowana przez Adama i Ewę, zostaje wzięta za rękę, by zostać wyprowadzona i uwolniona od śmierci: królestwo śmierci dobiegło końca, ponieważ dotarło do niego prawdziwe światło, słońce sprawiedliwości, które oświeca „tych, którzy są w ciemnościach i w cieniu śmierci” (Łk 1,79).

Cała ludzkość jest prowadzona przez zmartwychwstałego Chrystusa do Jego królestwa życia.

W lewej części ikony widnieje niewielki tłum królów, proroków i sprawiedliwych Starego Przymierza: Abel z barankiem, Abraham z laską, Sara i inne kobiety ze Starego Testamentu, Dawid z koroną i cytrą, Salomon z koroną królewską, Mojżesz z tablicami Prawa, Jan Chrzciciel, który po prawej stronie Jezusa wskazuje na Niego dłonią, ostatni z dawnych proroków i poprzednik Pana.

W prawej części ikony przedstawiono pokornych mieszkańców Monte Sole, pokojowy i łagodny lud, który padł ofiarą nazistowsko-faszystowskich masakr z 1944 roku – całą społeczność bezbronnych osób: kobiet, dzieci i osób starszych wraz z ich duszpasterzami i siostrami zakonnymi, którzy postanowili pozostać do końca wśród swoich ludzi.

Błogosławiony ksiądz Ubaldo Marchioni, męczennik, proboszcz kościoła św. Marcina w Caprara i kościoła Najświętszej Maryi Panny Wniebowziętej w Casaglia, dobry pasterz z Monte Sole, trzymający w dłoni przebitą puszkę, znak miłości Pana silniejszej od nienawiści.

Ksiądz Ferdinando Casagrande, proboszcz kościoła św. Mikołaja w Gugliara, przyjaciel i brat dla wszystkich.

Siostra Maria Fiori, zwana siostrą Ciclamino, z zgromadzenia Maestre Pie dell’Addolorata, zamordowana podczas masakry w oborze w San Giovanni di Sotto wraz z dziećmi, które przygotowała do Pierwszej Komunii Świętej.

Błogosławiony ksiądz Giovanni Fornasini, męczennik, proboszcz w Sperticano, nazywany Aniołem z Marzabotto ze względu na ewangeliczną miłość okazywana wszystkim. Błogosławieni ksiądz Elia Comini, salezjanin, i ksiądz Martino Capelli, dehonianin, męczennicy, zamordowani wraz z Botte di Pioppe di Salvaro, w trakcie okazywania kapłańskiej miłości wszystkim aż do samego końca.

Antonietta Benni, nauczycielka ze Zgromadzenia św. Urszuli, jedyna dorosła ocalała z masakry w Cerpiano, która po wojnie postanowiła powrócić do miejsc rzezi, wśród swoich ludzi, znajdując siłę, by zło pokonać dobrem. Wraz z nimi kobiety, dzieci i osoby starsze ze społeczności Monte Sole, bezbronne ofiary przemocy i masakr z 1944 roku, ale także „dęby” z Monte Sole – symbol siły w słabości, moralnego oporu w obliczu ucisku, świadectwa skarbów człowieczeństwa i przestrzeni światła w chwili terroru lub w cierpieniu po nim.

W Monte Sole to właśnie oni nas witają, oni, którzy żyją w Bogu życia, które nie ma końca. Z tych ruin i ze świadectwa całych społeczności odrodziło się życie: podobnie jak w przypadku wszystkich masowych mordów, które wciąż mają miejsce na świecie – z ofiarami wojen, na morzu, z głodu – śmierć, przemoc, niesprawiedliwość i rzezie nie są ostatnim słowem.

W Monte Sole śmierć nie zwyciężyła; ta ziemia skrywa tajemnicę życia silniejszego od śmierci: „Zmartwychwstanie męczenników z Monte Sole zaczyna się już dziś na naszej ziemi” (GB).

Ikona zmartwychwstania w Monte Sole przypomina nam o zwycięstwie Krzyża oraz o błogosławieństwie małych i ubogich. Czy jako Kościół potrafimy uchwycić łaskę, jaką oferuje nam łagodne i mocne świadectwo naszych braci i sióstr w cieniu dębów Monte Sole?

Publikacja jest dostępna tutaj:  https://rivista.sacrocuore-bologna.it/pdf/2026_09_Vivere_5.pdf